Γαρδίκι
Κτισμένο στα νοτιοδυτικά της Κέρκυρας, κοντά στο χωριό Άγιος Ματθαίος, το κάστρο του Γαρδικίου είναι ένα από τα τρία σωζόμενα βυζαντινά κάστρα της υπαίθρου του νησιού, μαζί με αυτά της Κασσιώπης και του Αγγελοκάστρου, και το μοναδικό στο νότιο τμήμα του νησιού. Η θέση του πιθανολογείται ότι επελέγη για την προστασία της ομώνυμης πηγής, καθώς και άλλων γειτονικών πηγών νερού και της παρακείμενης λιμνοθάλασσας Κορισσίων.
ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ
Κατά τη διάρκεια εργασιών στο εσωτερικό του, αποκαλύφθηκε ταφή του 6ου π.Χ. αιώνα, καθώς και ταφές των υστερορωμαϊκών-παλαιοχριστιανικών χρόνων, γεγονός που καταδεικνύει τη χρήση του χώρου ήδη από την αρχαιότητα.
Η ίδρυση του κάστρου του Γαρδικίου, για την οποία δεν σώζονται μαρτυρίες σε γραπτές πηγές, πιθανώς τοποθετείται στις αρχές του 13ου αιώνα. Κατά την επικρατέστερη άποψη το κάστρο οικοδομήθηκε μετά το 1214, την περιόδο που το νησί ανήκει στο ανεξάρτητο κράτος της Ηπείρου, ευρύτερα γνωστό σήμερα ως Δεσποτάτο της Ηπείρου. Η ανέγερση των τριών κάστρων στην ύπαιθρο χώρα της Κέρκυρας έχει επίσης συσχετισθεί με την ενίσχυση της άμυνας του νησιού από τον αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνό, μετά το 1149 και την ανακατάληψη της Κέρκυρας από τους Νορμανδούς. Περίπου δύο αιώνες αργότερα, το 1386, όταν οι Βενετοί καταλαμβάνουν την Κέρκυρα, το κάστρο εγκαταλείπεται.
ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ
Τα τείχη του κάστρου σχηματίζουν οκταγωνική κάτοψη και περικλείουν έκταση 5 περίπου στρεμμάτων. Ενισχύονται κατά διαστήματα με οκτώ διώροφους ορθογώνιους πύργους. Το κάστρο του Γαρδικίου διατηρεί τα οχυρωματικά και οικοδομικά χαρακτηριστικά της βυζαντινής περιόδου, ενώ στην τοιχοποιία του εντοπίζεται και αρχαίο οικοδομικό υλικό σε δεύτερη χρήση. Η κεντρική του πύλη διαμορφώνεται με τοξωτό υπέρθυρο και ανοίγεται σε πύργο της βορειοανατολικής πλευράς. Δευτερεύουσες πυλίδες ανοίγονται σε ακόμα τρεις πύργους. Στο εσωτερικό του κάστρου δεν διασώζονται κτήρια παρά μόνο τα ερείπια ενός κλιβάνου για την παραγωγή ασβέστη. Στον όροφο του πύργου, στα νοτιοδυτικά της κεντρικής πύλης, διατηρούνται λείψανα τοιχογραφιών, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο χώρος λειτουργούσε ως παρεκκλήσι.
